Quantcast
  

Tuesday, May 21, 2013         

KAUAKUKALAHALE


 Print   Email   Comment | View Comments   Most Popular   Save   Post   Retweet

E nā hoa, e nihi ka hele i ka uka o Puna

By Kekeha Solis

POSTED:



Synopsis: Continuation of last week's column, which references a speech by J. Kahinu in 1871 that relates to us in the present time.

***

A e maliu pono kākou, e nā makamaka heluhelu, i nā ho'olaha e hō'ike ana i ka 'ino o ia “pōhaku a'ia'i,” kahi ho'i i 'ike 'ia ai ke kanaka i ka 'ōlelo 'ana, he mana'o kona, e ho'ā'o i ua lā'au 'ona 'ino lā he ho'okahi wale nō manawa. A iā ia nō a ho'ā'o, 'o ka hei pa'a ihola nō ia, me he nalo lā i hihia i ka pūnāwelewele o ka nananana, a ho'okahi wale nō paha hopena o kahi nalo. 'Eā, 'a'ole nō ho'i e poina iā kākou ia ho'oheno 'ana,

“E nihi ē ka hele mai ho'opā.

Mai pūlale i ka 'ike a ka maka.”

A laila, e a'o mai ana 'o Kahinu, “E nihi ma ka hele ana a me ka noho ana.” 'O ia ho'i, 'a'ole e hele a ki'eki'e i luna o Wai'ale'ale. Wahi a ua haumāna lā o Lahainaluna, 'a'ole e noho hanohano me ka hana 'ole “o like auanei kakou me ka moku okohola, i hao na pea o Haupu i ka makani, na heke luna o ke ao lewa, hao hoi kela a paihiihi, welo ka hae Hawaii i ka ili kai, aka, aohe nae he aila o luna, alaila, e holo wale aku no ia moku, a pae aku i Ka-pua, i kahi o ka auwaa panana.” A he nani nō ia 'ōlelo ho'okūkū a Kahinu i ho'opili ai ma laila.

'O ke kolu o ka 'ōlelo a'oa'o a Kahinu, penei ia, “E nihi kakou ma na oihana i haawiia mai ia kakou e hana.” A he 'ōlelo a'o maika'i nō kēia iā kākou i kēia wā o ke kūpiliki'i o ke kūlana waiwai. A he 'ōlelo nō ia e maliu ai ko 'oukou mea kākau, a no ka mea, i kekahi manawa, he ho'ohemahema nō kāna i ke kuleana.

A 'o ka hā o ka 'ōlelo a'o, “E nihi ka hele mai hoopa i na pua rose o ka aina.” A ho'omau 'o ia ala me ka 'ōlelo 'ana, “he nui wale na pua rose i mohala maikai i ke kakahiaka, o keia kau e naue nei, ua hele wale a ahu kinohinohi i ka papa o Apua, e kikaha ana na Iwa ma na huina alanui.” A pēia pū nō me kēia kau e naue nei. A a'o maila ‘o Kahinu, “Ina i ike aku oe i ka nani oia mau pua la a hookapilipili aku oe, laka aku la oe ma ko ia la aoao, me he ia la ua make i ka auhuhu, a komo aku la no oe i ka hului i ke anapuni a Limaloa, paa i ka pilikia a me ka poino. [Aia kahi 'ōlelo like ma ka puke 'Ōlelo No'eau a Mary Kawena Pukui, “Komo akula i ke anapuni a Limaloa.”] 'O ka mea 'āpiki, 'a'ole i maopopo i ko 'oukou mea kākau, inā ke ha'i aku nei 'o Kahinu i ia 'ōlelo i nā kānaka a pau, a i nā kāne wale nō paha? He 'ōlelo na'e ia e maliu ai kākou a pau a 'o ka 'oi loa aku, 'a'ole kākou e limanui aku i ka hoa pupu'u anu. A no laila, inā e hele ana a pili pono ka lā i Papa'ena'ena, e ho'omana'o i ke po'omana'o a Kahinu i hō'ike mai ai, 'o ia ho'i, “E nihi ka hele i ka uka o Puna,” a pēlā pū nō me nā hana 'ē a'e i kama'ilio 'ia aku nei ma kēia mo'olelo nei.

A 'o ia ihola i lohe 'oukou. 'O ke aloha nō kēia. Ke ho'i aku nei ko Mānana uka keiki, ua ahiahi.

[Mahalo iā 'oukou e nā makamaka heluhelu no ka ho'omaopopo 'ana, 'o ke Aloha Lāhui, 'a'ole ia he ho'okae 'ili. 'O ke kanaka e mana'o ana, he ho'okae 'ili ia, e kuhi pū ana 'o ia 'a'ohe hewa o ke aupuni o 'Amelika ma ke kōkua 'ana iho i nā lapuwale ho'okahuli aupuni. LH]


E ho'ouna 'ia mai nā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:

» kwong@hawaii.edu
» rsolis@hawaii.edu

a i ‘ole ia, ma ke kelepona:

» 956-2627 (Laiana)
» 956-2627 (Kekeha)

This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.






 Print   Email   Comment | View Comments   Most Popular   Save   Post   Retweet

COMMENTS
999
You must be subscribed to participate in discussions
By participating in online discussions you acknowledge that you have read and agreed to the TERMS OF SERVICE. Any violations of these terms may result in account suspension or deactivation. Please keep your comments civil and in good taste. To report a comment, email commentfeedback@staradvertiser.com.
Leave a comment

Please login to leave a comment.
elijahhawaii3 wrote:
This comment has been deleted.
on October 29,2011 | 02:48AM
Ken_Conklin wrote:
Nunui no ka 'uwi'uwi o ka pua'a paki'oki'o i ka nahele.
on October 30,2011 | 06:06AM
DiverDave wrote:
What I find most interesting is not that this weekly column is a forum to spread propaganda for the soveignty movement in many cases, but that it is not "*" starred like other editorial opinions. Is the StarAdvertiser showing special consideration to the opinion of this editorial content over the opinions of others in the editorial section that one must pay to read? Of course they are. Or, maybe it's not worth charging for!
on October 30,2011 | 07:58AM
elijahhawaii3 wrote:
This comment has been deleted.
on October 30,2011 | 08:35AM
DiverDave wrote:
You mean as "derisive and bilious" as the weekly column is!
on October 30,2011 | 08:48AM
DiverDave wrote:
You mean as derisive and bilious as the weekly column is!
on October 30,2011 | 08:50AM
elijahhawaii3 wrote:
This comment has been deleted.
on October 30,2011 | 10:36AM
DiverDave wrote:
Me think, you protest too much. I always fight for fair freedom of speech for all. The Star must feel that some peoples opinions are more important than others.
on October 30,2011 | 12:23PM
IN OTHER NEWS