Quantcast
  

Tuesday, June 18, 2013         

KAUAKUKALAHALE


 Print   Email   Comment | View Comments   Most Popular   Save   Post   Retweet

Ke aloha kai 'oi a'e

Na Kekeha Solis

POSTED:



Synopsis: With a few recent suspected deaths or serious injuries because of a difference of opinion, we should follow examples from our kūpuna for positivity.

Aloha mai e nā makamaka heluhelu mai Hawai'i moku o Keawe a i ka moku kā'ili lā o Ni'ihau. E 'olu'olu e ho'omanawanui mai i ka heluhelu 'ana i ka mo'olelo o kēia lā, i kākau 'ia ma muli o nā make i 'ike 'ia iho nei ma nā pule i hala, a me nā 'eha pū kekahi ma muli o nā mana'o kū'ē'ē o kekahi i kekahi. A 'o ia ke kumu e kau a'ela ia lālani mele kaulana i luna. No loko mai ia o ke mele 'Ekolu Mea Nui, e hō'ike mai ana, “'Ekolu mea nui ma ka honua,” akā, 'o “ke aloha kai 'oi a'e.” He mele Kalikiano nō ia. Akā, he mea nui nō ho'i “ke aloha” i nā kūpuna o kākou, a 'o kekahi mea nui paha, 'o ia ho'i ke aloha kanaka. E like me ia 'ōlelo mai kahiko mai, 'o ia ho'i, “E 'ike i ka hoa kanaka, o kipa hewa ke aloha i ka 'īlio.” A pēlā pū nō me ka 'ōlelo, “A aloha wale 'ia ho'i 'o Kaunuohua, he pu'u wale nō.” Eia mai kekahi mo'olelo i puka ai ia 'ōlelo aloha. He mo'olelo ia no Kalaninuiiamamao. Penei ka mo'olelo (i ho'opōkole 'ia)

I ka lohe 'ana aku o Kalaninuiiamamao, “ua poino ia kona hoahanau alii, oia o Laamea, mamuli o na imihala wale ia ana e ka poe manao ino, a ua hopu ia oia e na koa o Kalaniopuu,” hele akula 'o ia i Ka'ū, a ma mua o ka pae ‘ana o nā wa'a o Kalaninuiiamamao i uka, 'ike 'ia nā kānaka he nui e kū mai ana me ka pa'a 'ana o kekahi i nā pōhaku ma ka lima, a 'o kā kekahi, he lā'au. A i ka hekau 'ana aku o nā wa'a i kula, hopu 'ia ihola a hāpai 'ia a kau i kahi malo'o. 'O ka mea kupaianaha i 'ike 'ia i ia manawa, 'o ia ka waimaka e hiolo makawalu ana ma kona mau pāpālina. Holo akula kekahi mau kānaka a Kalaniopuu, a hō'ike akula i ka mea i 'ike 'ia, 'o ia ho'i, ka uē wale o kēia ali'i. No laila, hele akula 'o Kalaniopuu no kahi o ka malihini, a i kona hiki 'ana i laila, hui aloha ihola lāua 'o Kalaninuiiamamao. A laila, nīnau maila 'o Kalaniopuu no ka huaka'i 'ana, a pane akula 'o Kalaninuiiamamao, “I ki'i mai nei au i ku'u pōki'i.” A 'o ia nō ho'i ka wā i puka a'e ai kēia mau 'ōlelo, “E 'ike 'ia kāua hoa kanaka, o kipa hewa ke aloha i ka 'īlio, a hilihewa auane'i ke aloha iā Kaunuohua, he pu'u ia, he kanaka ho'i kēia.” A ho'omau akula, “A 'o ia ka'u huaka'i i hiki maila, no ke aloha, inā ho'i au e make iā 'oe, ua hiki nō.” A i ka lohe 'ana aku o Kalaniopuu, ‘ae koke maila e ho'oku'u 'ia ka pio, me he ala, 'a'ole ia he pio. A ua ho'okipa 'ia 'o Kalaninuiiamamao me ka maika'i a hiki i kona ho'i hou 'ana no Maui.

A 'o nā hana a ia mau ali'i 'elua i hō'ike 'ia a'e nei, he mau hana maika'i wale ia na kākou e a'o ai a e hana like ai ho'i. 'Eā, i ka lohe 'ana aku o Kalaninuiiamamao i ka pō'ino o kona hoahānau, 'a'ole 'o ia i hele wale aku i ke kaua a i ka hakakā paha me nā kānaka nāna i ho'opō'ino i kona pōki'i. Ua hele aku nō me ke aloha no kona pōki'i, 'a'ole me ka 'ino o ka na'au. A i ka 'ike 'ana mai paha o Kalaniopuu i kēia aloha, pāna'i maila 'o ia i ke aloha. A 'a'ohe kanaka i make.

E ho'ouna 'ia mai nā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
» kwong@hawaii.edu
» rsolis@hawaii.edu
a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2627 (Kekeha)
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.






 Print   Email   Comment | View Comments   Most Popular   Save   Post   Retweet

COMMENTS
999
You must be subscribed to participate in discussions
By participating in online discussions you acknowledge that you have read and agreed to the TERMS OF SERVICE. Any violations of these terms may result in account suspension or deactivation. Please keep your comments civil and in good taste. To report a comment, email commentfeedback@staradvertiser.com.
Leave a comment

Please login to leave a comment.
IN OTHER NEWS
Latest News/Updates