Quantcast

Tuesday, August 19, 2014         

KAUAKŪKALAHALE


 Print   Email   Comment | View 2 Comments   Most Popular   Save   Post   Retweet

'A'ole e 'ōlelo mai ana ke ahi, ua ana ia

For Saturday, June 30, 2012

Na Kekeha Solis

POSTED:



Synopsis: Accidental or intentional brush fires can get out of hand.

———

Welina e nā makamaka heluhelu ma kēia kau wela nei. 'A'ole i wela loa 'o ne'i nei e like me ka mea e 'ike 'ia akula ma 'Amelika Hui pū 'ia. 'O ke po'omana'o e kau a'ela ma luna, he 'ōlelo no'eau ia mai nā kūpuna mai e hō'ike ana i ka ikaika o ka inaina a o ke aloha paha, 'o ia ho'i, e wela mau ana ka inaina i loko o ke kanaka ke loa'a ke kumu.

A pēlā pū me ke aloha. He nani ia mana'o, akā, 'o ka mea i koho 'ia ai ua 'ōlelo no'eau nei i po'o mana'o no kēia pule, 'o ia nā ahi e lapalapa ana ma Hawai'i nei i kēia kau wela nei, a ma 'Amelika 'Ākau kekahi, e 'ai ana i ka 'āina a me nā mea a pau ma luna, 'o ka hale 'oe, 'o ke kumu lā'au 'oe a pēlā aku.

A he 'ōpū nunui ko ke ahi, e mā'ona 'ole ana i ka nui o nā mea e ulu ana a e waiho wale ana ma ka 'āina, i pulupulu ia mau mea e hōlapu ai ke ahi. A ke hui pū ia me ka malo'o o ka nahele a me ka ikaika o ka makani, 'o ka laha koke auane'i ia o ke ahi, e like me ke ahi e lapalapa ana ma Kololako, ma Monakana, ma 'Alikona a me kekahi mau moku'āina. Kau ka weli ke nānā aku. A pēlā pū me Hikimoe ma Kaua'i.

'O ke ahi e 'ā wale, 'a'ole e hiki ke 'alo a'e, akā, 'o ke kanaka puhi paka e ko'ele wāwae ana ma ka pīpā alanui, a e holo ana paha ma luna o ke ka'a, a 'o kona pana aku nō ia i ke po'omuku kikaliki i ka nahele a i ka la'alā'au ma ka'e o ke alanui paha, he hana lapuwale ia e pō'ino ai ka 'āina a me ke ola nō ho'i paha. A 'o ka 'oi loa aku, 'o ia ke puhi kolohe 'ana i ke ahi.

'O ka nīnau nui ke 'ā ke ahi, a lapalapa ana ma ka nāhelehele, he aha kona mea e pio koke ai? 'Eā, 'a'ole e 'ōlelo mai ana ke ahi, ua ana ia.

'O kekahi mea, 'o ia ke kiola 'ole 'ia 'ana o ke po'omuku kikaliki ma 'ō a ma 'ane'i.'Auhea 'oukou e nā kānaka puhi paka, e ho'opio pono 'ia ke kikaliki a e mālama 'ia a hiki aku i ke 'ie 'ōpala, a ma loko o laila e kiola aku ai i ke po'omuku. A i ka wā paha e koe ai i ke ahikoe a 'ā, a 'ā ho'i ke kikaliki, e ho'opio pono 'ia ke ahikoe, 'a'ole e kiola wale aku. 'A'ole paha i pio pono, e 'ā iki iho ana nō paha.

Eia mai paha kekahi mea e pau ai ka laha 'ana a'e o ke ahi i kona wā e lapalapa ana ma ka nāhelehele. He 'āpana lole nunui loa, kohu kapa moe. A 'o ke 'ano o ka lole, ua like ia me ka lole pale ahi o ka po'e kinai ahi e komo ai. A ma nā lihi 'ao'ao o ia kapa pale ahi, e humuhumu 'ia ke kēpau a me ka mea kaumaha 'ē a'e paha.

A na kekahi mau mokulele pinao e ho'omoe iho i ke kapa pale ahi a ma luna o ka nāhelehele o ke ahi e lele ana, i 'ole e 'ā ke ahi ma ia māhele 'āina, a pau ka laha 'ana a'e.

A laila, e ku'upau nā kinaiahi ma kahi e lapalapa ana ke ahi me ka hopohopo 'ole paha i ka laha loa 'ana aku. Inā e hana 'ia kahi kapa e like me ia, 'a'ole nō paha kākou e pilikia loa i ke ahi 'āhiu ma ka nāhelehele.

(He wahi kīna'u ko ka mo'olelo Kauakūkalahale o kēlā Pō'aono aku nei. Ua kiko hewa 'ia ka inoa o ka nūpepa puka lā, 'o ka Star-Advertiser ka pololei, a 'o ka inoa Hawai'i, 'o ia nō 'o ka Hōkū Avalataisa. LH.)

———

This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.






 Print   Email   Comment | View 2 Comments   Most Popular   Save   Post   Retweet

COMMENTS
(2)
You must be subscribed to participate in discussions


IN OTHER NEWS
Latest News/Updates
Blogs
Political Radar
Six days

Political Radar
Thanks

Wassup Wit Dat!
Huh?

Political Radar
Precinct report

Political Radar
Precinct report

Political Radar
“Toss up”