E ka'aka'a ka maka, a e nihi ka holo

Synopsis: Drivers need to pay attention on the freeway and to realize that an ambulance isn’t clearing the way for them.

———

Aloha mai e nā makamaka o Kauakūkalahale mai ka lā hiki a ka lā kau. 'O ke kauwela kēia, akā, 'o ia mau nō ka nui o nā ka'a ma ke alaloa. A no laila i mana'o ai ko 'oukou mea kākau i ke kumuhana o kēia lā, 'o ia ho'i ka maka'ala 'ana i ka wā e kalaiwa ai a me ke 'ano kalaiwa 'ana e pō'ino 'ole ai ke ola.

Ma ka lā 13 o Kepakemapa o ka makahiki 'elua kaukani 'umikumamākahi, ua make ihola kekahi māka'i, 'o Eric Fontes kona inoa. Ua ho'oku'i akula kekahi kalaka i kekahi mau ka'a māka'i e kū ana ma ka'e o ke Alaloa 'o Farinatona, ma 'ane'i mai o Ko 'Olina. A 'o Fontes kekahi i ho'oku'i 'ia a i kona wā e lawe 'ia aku ana i ka haukapila, ua make ihola 'o ia.

A i kēia makahiki nei, ma ka lā 21 o Ianuali, ua make hou kekahi māka'i i ka ho'oku'i 'ia, 'oiai 'o ia e kū ana ma ka'e o ke alaloa, 'o Garret Davis kona inoa.

I make ua mau māka'i nei i ka palaka paha o nā kānaka i ka wā e kalaiwa ana. A he mau pilikia hou kai 'ike 'ia e ko 'oukou mea kākau i nā pule i hala iho nei. Eia mai ka mua, kohu mea lā, 'a'ohe ka'a e ho'ēmi ana i kona holo me ke kau pū paha ma ka'e o ke alaloa i ka wā e kani ana ke oeoe o ke ka'a lawe ma'i. A 'a'ole wale nō ma ke alaloa, ma nā alanui nō ho'i o ke kaona, kāka'ikahi nā ka'a e ne'e ana i loa'a kahi ala e hele ai ke ka'a lawe ma'i. E 'ōlelo mai paha kekahi, “'A'ole e hiki ke lohe 'ia ke kani oeoe, ua pa'a loa nā puka aniani, a e wawā ana ka lekiō. Pehea lā e lohe 'ia ai ke kani o waho o ke ka'a?” He nīnau maika'i nō ia, a eia mai kahi pane, inā 'a'ole hiki ke lohe 'ia nā kani o waho, e ho'ēmi 'ia iho ka leo o ka lekiō, a e 'u'u iho paha i ke aniani a hāmama. 'Eā, inā e kani ana ke oeoe o ke ka'a lawe ma'i, aia paha kahi kanaka ma ke kūlana kūkonukonu a kūpiliki'i paha, a he pono ke hiki koke aku 'o ia i ka haukapila. He mea 'ole ka hau'oli o ka pepeiao i ka lohe 'ana i ke mele hō'oni'oni kino hou.

A eia mai kekahi pilikia, a he mea hou loa paha kēia, 'a'ole i 'ike ko 'oukou mea kākau i kēia ma mua, 'akahi nō a 'ike 'ia aku i kekahi mau mahina i hala aku nei. Ma ke alaloa nō, 'o ia ho'i, i ka ne'e 'ana aku o nā ka'a a loa'a kahi ala e hele ai ke ka'a lawe ma'i, a i ke kā'alo 'ana aku o ke ka'a lawe ma'i, 'o ka hahai pono akula nō ia o kekahi ka'a ma hope pono me ka holo nui 'ana. E kuhi ana paha ka mea kalaiwa he makana ia ala māla'ela'e nāna. 'A'ole pēlā. He hana paha ia e pō'ino ai ke ola o kekahi. Maika'i paha ke kau ka pahu pa'i ki'i ma ke pani puka o hope o ke ka'a lawe ma'i, i mea e pa'i 'ia ai ke ki'i o ke kanaka nāna e hana pēlā.

A eia mai kahi leo noi, inā hana 'oukou pēlā e nā makamaka heluhelu, e ho'ōki 'ia iho ia hana, a inā he hoa a 'ohana paha kou e hana ana pēlā, e nuku aku iā ia me ka 'ōlelo 'ana aku, 'a'ole e hana pēlā o ulia auane'i.

'O ia ihola kahi mana'o o ko 'oukou mea kākau. Mahalo iā 'oukou i ka heluhelu 'ana mai. Ke ho'i aku nei ko Mānana keiki, ua ahiahi.

———

E ho'ouna 'ia mai na ā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:

>> kwong@hawaii.edu
>> rsolis@hawaii.edu

a i ‘ole ia, ma ke kelepona:

>> 956-2627 (Laiana)
>> 956-2627 (Kekeha)

This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.