Ka lā'au e ola ai kākou

Synopsis: Indigenous peoples meet in Montana to “make medicine” for us to heal. And a part of a poem by Jennifer Greene sums up that experience beautifully. (The poem was translated into Hawaiian.)

———

Welina e nā makamaka heluhelu. Ua pōmaika'i ko 'oukou mau mea kākau i ka hele 'ana aku nei i Monakana i kēlā pule aku nei me kekahi mau hoa hana no ka launa pū 'ana me kekahi mau Kānaka 'Ōiwi o 'Ailana Honu e alu like nei ma ka hana 'ana i “lā'au” e ola ai kākou a me nā pua a kākou o kēia hope aku. He keu ia hālāwai 'ana a ka maika'i. A ua mōakāka nō ka 'i'ini o nā mea a pau ma laila e ola , e holomua, e pono nā Kānaka 'Ōiwi o ka Mokupuni Honu a me nā Kānaka Maoli o Hawai'i a me nā kānaka a pau paha.

'O kekahi mea i mōakāka, 'o ia ka 'ike like 'ana o ke Kanaka 'Ōiwi o ka Mokupuni Honu a me ke Kanaka Maoli o Hawai'i i ka pilikia i ka ho'okolonaio 'ia 'ana mai. A pēlā pū nō me nā lāhui 'ōiwi he nui.

Akā, ke hui pū kākou me ko kākou lāhui pono'ī a ke lohe 'ia ko kākou mau leo a me nā mo'olelo, a pēlā pū me nā lhui 'öiwi o n 'äina like 'ole, 'o ia ho'i ke kūkkükä 'ana me n hoa 'alo 'nea, e like me ka hana ma ia 'koakoa 'ana o mkou ma Monakana, he lā'au ia e ola ai kkou, e pono ai kkou a me n pua e mohala nei a e mohala ana ma kia hope aku.

'A'ole lawa kahi o kia kolamu nei e hō'ike i ka maika'i o ka hana ma Monakana, a no laila, ua huki 'ia maila kekahi mele poema a kekahi o n wähine Salish (Klika) ma ia hui 'ana i haku ai. 'O Jennifer Greene kona inoa. He keu ua mele nei a ka nani, a he 'oia'i'o n ho'i. Mahalo a nui e Jennifer. 'A'ole n i like ka nani o ua mele nei me kona nani ma ka 'lelo i haku 'ia ai, akā, ma muli o ka p 'ana o ka na'au i ka lohe 'ana a i ka heluhelu 'ana i ia mele poema, komo ihola ka makemake i loko o mua nei, e pa'i 'ia ma nei kolamu npepa. He hapa wale n këia o ke mele poema a Jennifer a penei ia.

TOGETHER

'O käkou ke hui pū, he u'i me ka ikaika.

'O nä hökü like ka malu a me ke alaka'i.

Pehea lä käkou i känalua ai i ko käkou u'i i ka nänä aku i ko kākou mau kuahiwi, a i ka au'au paha i ko käkou wai?

Pehea lä käkou i känalua ai i ko käkou ikaika, 'oiai, ua 'oi aku ka ikaika o ka hau a me ke au o ke kai ma mua o ke kanaka aloha 'ole iā käkou?

Ke lohe käkou i ka leo honehone o ka makani ma nä kumu lä'au

pehea lä i poina ai iā käkou ka pono o ko käkou ola 'ana ma ka honua nei?

'O käkou këia wai. 'O käkou këia 'äina. He oia mau nō käkou. Ua hui pū. Ma nä hökü o ka lani kkou i pili pū ai. A ma ke aloha kākou i pili pū ai.

>>><<<

Ua nui kä mahalo o mäkou, nä Känaka Maoli o Hawai'i i launa pū me ia mau Känaka 'Ōiwi o ka Mokupuni Honua. Mahalo iä 'oe, e Julie Cajune, no ka ho'okele 'ana i ka wa'a, 'oiai käkou ma laila, a mahalo ho'i i nä Känaka nona nä lima e lauhoe ana i ke kä, i ka hoe, i ka hoe, i ke kā, a pae aku i ka 'äina.

———

This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.