Quantcast

Friday, October 24, 2014         

KAUAKŪKALAHALE


 Print   Email   Comment | View 1 Comments   Most Popular   Save   Post   Retweet

Aloha wale Keaukaha

Na Hiapo K. Perreira

POSTED:



Synopsis: In loving memory of Richard Kuakini “Piggy” Kaleohano.

'Auhea wale ana 'olua, e nā Luna Hanohano o kā kākou kolamu 'ōlelo Hawai'i noke mau, aloha makamae nui kākou. Eia ke 'imi aku nei i ko 'olua 'olu'olu i kauwahi kōā ma'ema'e o ka umauma heo o Kauakūkalahale e ho'ālohaloha hele aku ai he kānaenae paumākō i ka mea hele loa, i ka mea pa'a pū'olo 'ole, i ka mea i aloha paupauaho 'ole 'ia, 'o Richard Kuakini “Piggy” Kaleohano. Hele nō a 'ane kulu mai aumoe o ka pō Po'aono panopano iho nei, 'alalā mai auane'i he leo 'āha'i e olo mai ana ē, ua pua ke aho hope loa o ia makua o Keaukaha 'Āina Ho'opulapula. Aloha 'ino wale!

Ma Hawai'i Mokupuni nei, hele nō a he hanana e pili ana i ka ho'okani pila, i ke kūkulu pahu ho'olele leo paha, 'a'ole ho'i e 'ole ka hui 'ana me “Uncle Piggy” ma ia mau wahi e kāko'o aku ana ma hope o kēlā me kēia. 'O ka lima no'eau nō ho'i ‘o ia nāna i ho'olele aku i ka leo o ka 'aha hula kaulana Mele Manaka a 'apakau ma nā kihi 'ehā o ka poepoe honua nei. 'O ka na'au nō ho'i o kēia me'e nui o ka 'āina, he ‘ōpū hā'awi manawale'a kūāmau e kōkua aku ana i nā wā a pau me ka 'ike 'ole 'ia, me ka lohe 'ole 'ia.

‘O ua maiau nei ho'i o Laimana Alanui, he kupa 'aiau nō o ko laila pō'ai aloha 'āina. He kama hānau ho'i 'o ia o ka 'āina i mauliauhonua ai ka piko a lau hanauna. He 'ano 'olu'olu wale nō kona e 'ike koke 'ia ma kona leo 'ale'a aloha. He waipahē kona kanaka 'ana, 'a'ohe ne'e iki aku i ka huhū, 'a'ohe ne'e iki aku i ka ho'ohihia. 'O ka 'oia'i'o, he mea 'o ia e ho'onā iho ana i ka huhū ke kupu a'e, a he mea pū 'o ia e wehe ana i nā hihia o nā 'ano like 'ole ma kona 'ano keonimana mālie mau. Ma kahi i waiho ai 'o ia, 'o ka 'aka'aka wale nō kai lohe 'ia i ka mo'olelo ho'ohali'a i nā nani o ka wā ma mua; a 'o ka nanea wale nō kai 'ike 'ia i ka uē hone a nā kaula o ‘Ukulele mā, o Kīkā mā e nanahe mai ai ka leo a ao a'e ka pō.

Eia ke waiho nei i hope kāna wahine pili hi'ialo kūpa'a, kā lāua mau keiki a i 'elua, me nā mo'opuna 'elua e kani nei i ke alo. E 'a'ahu mai 'oukou i ke kanikau pū 'ana o ko Hawai'i nei a puni e unoho pū nei i loko o ia na'au'auā ho'okahi e māmā a'e ai. Laupa'i ke aloha!

'Auhea 'oe, e Palekai, e 'oi
   mau ko 'onipa'a i ke kani
   mai o ka pihe lu'ulu'u!

'Auhea ho'i 'o Puhi me Kula
   pae, ua pau ke kaumaka
   'ana i ke kama o ko 'olua
   wahi!

'Auhea 'oe, e Auwili, kūwili
    maoli auane'i ka mana'o i
    ka mea hele loa!

'Auhea 'oe, e Keoneka
   hakaha, kaha 'auana hele
   nō ke lohe aku ē, ua hala!

'Auhea ho'i 'o Peiwē me
   Lokowaka, 'a'ole ho'i e
   'au'a i ko 'olua 'ūpē
   waimaka, he pono!

'Auhea 'oe, e Hauani'o, e ni'o
   ko aloha, ua 'ikea!

'Auhea ho'i 'o Kaumaui,
   Wai'ōlena, Waiuli, me
   Puakahīnano, pe'a nō nā
   lima, ua pilihua!

Pau pū nō me Lehia,
   Keonepūpū, me
   Lā'ieikawai, minamina nui
   ka nele, ua lele ke aho!

Kainō a he 'ike hou, kainō a
   he launa hou,

Hoka nui wale na'e a
   kaumaha lua,

Ua pō 'o Hawai'i, ua haehae
   'o loko!

Aia lā 'o Maunakea ua uhi 'ia
   i ke 'awa, he waimaka 'ū
   nui wale!

Aia lā ka ua o Hilopalikū ke
   hihiu maila, he waimaka
   walohia nui wale!

Aia lā ke kai o Hiloone ke
   iō'ena maila a lelele mai
   nō 'ehu kai, he waimaka
   huikau nui wale!

Aia lā ka makani o Hilo
   hanakahi ke hu'e maila i ka
   wai, he waimaka kūō nui
   wale!

Aloha nui 'oe, e Kaleohano!
   Pouli wale nō kēia noho
   'ana aku a hui hou aku nō,
   he kipona kūmākena ho'i a
   lohe mai ke a'o! Ua 'ike
   maoli 'ia nō ka nani o
   Keaukaha!

This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.





More From The Star-Advertiser

Huli kua nā ‘ale o ka moana




 Print   Email   Comment | View 1 Comments   Most Popular   Save   Post   Retweet

COMMENTS
(1)
You must be subscribed to participate in discussions


IN OTHER NEWS
Latest News/Updates
Blogs
Small Talk
Handcuffs

Political Radar
Sued

Political Radar
Closer

Warrior Beat
Thursday’s notes

Political Radar
Instrumental