For Saturday, March 9, 2013
POSTED: 01:30 a.m. HST, Mar 09, 2013
Synopsis: Some lawmakers want to decriminalize pakalōlō.
———
Welina e nā makamaka heluhelu mai ka puka 'ana mai a ka lā i Ha'eha'e a i kona welo 'ana i ka mole 'olu o Lehua. 'O ia po'o mana'o e kau a'ela i luna, he 'ōlelo no'eau ia no kahi kanaka e wala'au wale, 'a'ohe hana, 'o ia ho'i, 'a'ole i pa'a kēia 'ōlelo no'eau iā ia, “Ma ka hana ka 'ike.” A 'o ke kumu i koho 'ia ai ua 'ōlelo no'eau lā i po'o mana'o no kēia lā, no ka mea, 'o ia ka hana a nā luna kau kānāwai. I kēlā pule aku nei, ua ku'i ka lono no kahi pila e kama'ilio 'ia ana ma ke Kapikala, e ho'ēmi ana i ka ho'opa'i no ka loa'a 'ana o ka pakalōlō, 'o ia ho'i, inā he 'aunaki pakalōlō kāu, i kou wā e loa'a ai i ka māka'i, 'a'ole nō ka ho'opa'i he ho'opa'ahao. He uku kālā ka ho'opa'i. Ua hāpai 'ē 'ia a'e ia mana'o i ka makahiki 2011.
'O ka mea 'āpiki na'e, e nā makamaka heluhelu, 'o ka mea e kūkākūkā 'ia ana, he kanono maoli ka ho'opa'i, he $1,000 ia. Pohā ka lae! 'O ka makani wale nō paha ka mea e puhi ai.
Kainō he makemake ko nā luna kau kānāwai e hana pono i nā kānaka puni pakalōlō, eia kā, he hana 'ino 'i'o nō ia. 'Ehia lā kanaka puhi pakalōlō i nui loa ke kālā e uku ai i ia ho'opa'i ke loa'a pono i ka māka'i. A pehea lā e uku ai i ka lua o ka manawa? He $1,000, 'o ka hapalua like ia o ka uku ho'olimalima hale, inā he hale li'ili'i a he ke'ena noho li'ili'i paha.
Inā e 'ōlelo pū ana ia pila, 'a'ole e pilikia ke kanaka ke uku 'ole 'o ia i ka ho'opa'i, 'a'ohe hewa o ia. 'A'ole paha pēlā. A no laila, ua like paha nā luna kau kānāwai me ia mau ali'i o Ka'ū, 'o ka ho'oluhi wale i kānaka.
A no ke aha lā e pāpā 'ia nei, 'a'ole e puhi pakalōlō? 'Ehia lā kanaka i make i ka pakalōlō i kēia makahiki nei? I kēlā makahiki aku nei? 'Ehia lā kanaka i make i ka pakalōlō i nā makahiki he 'umi i hala? He kāka'ikahi paha. A pehea ka wai 'ona? 'Ehia lā kanaka i make i ka wai 'ona? He nui nō i make i ka pākela inu a ma nā alanui nō ho'i o kēia pae 'āina nei. 'A'ole na'e i pāpā 'ia ka inu wai 'ona. Inā i pāpā 'ia ka inu wai 'ona i nā makahiki i hala, inā 'a'ole i make ka nui o nā kānaka i ka pākela inu a i ke kanaka kalaiwa 'ona paha.
A pehea lā ka puhi paka 'ana? 'O ka paka, he mea ia i make ai nā kānaka he nui lehulehu, 'a'ole na'e i pāpā 'ia kona puhi 'ia 'ana iho. No ke aha lā?
'O ko 'oukou mea kākau, 'a'ole 'o ia puhi i ka pakalōlō. 'Eā, mai nō a poina ka 'ōlelo a kahiko, “I ka 'ōlelo nō ke ola; i ka 'ōlelo nō ka make.” He mea ia inoa e pau ai ka makemake e ho'ā'o. Akā, 'o ka po'e puni pakalōlō, no ke aha lākou e ho'oluhi hewa 'ia ai. E kū ka puhi pakalōlō i ke kānāwai, 'o ia ka mea e pono ai. E like a like kona kūlana ma ke kānāwai me ka wai 'ona a me ke kikaliki. 'A'ole ho'i e hihi, ua ho'opio 'ia iho ua pila nei ma ka Hale o nā Lunamaka'āinana. I kēia makahiki a'e paha kākou e 'ike hou ai i kahi pila, akā, e pau ka ho'opa'i no ia hana.
'O ia ihola kahi mana'o. Ke ho'i aku nei ke keiki o Mānoa, ua ahiahi. Ke aloha.
———
E ho'ouna 'ia mai na ā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
>> kwong@hawaii.edu
>> rsolis@hawaii.edu
a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
>> 956-2627 (Laiana)
>> 956-2627 (Kekeha)
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.
Liliuokalani pushed through three very controversial bills in January 1893, in the closing days of the legislature, shortly before she was overthrown: an opium license, a government-owned distillery, and a lottery to be run by a private corporation which would pay a fee to the monarchy of $500,000 per year -- an enormous amount of money back then. Drugs, booze, and gambling, all enthusiastically supported by Hawaii's last two monarchs.
The author of this week's column points out that booze is legal and has caused the death of lots of people, whereas pot has not had such terrible consequences. So if booze is legal, then why not pot? And after that? Who knows, maybe we'll get back to licensing opium again, just like back in the good old days of the Kingdom.