Friday, Oct 31, 2014    

KAUAKŪKALAHALE

Ka wai lohi o Maleka

By Na Kekeha Solis

POSTED: 01:30 a.m. HST, Jan 04, 2014

Synopsis: Drinking and driving, how does it end?

———

Aloha Makahiki Hou, e nā makamaka heluhelu. A ke lana nei ka mana’o e pōmaika’i kākou i kēia makahiki hou. ’O kahi mea minamina na’e o ka hopena o ka makahiki nei i hala, ’o ia ka ulia ka’a o ke ahiahi o kēlā Pō’aono aku nei, ka lā 28 ho’i o Kēkēmapa. ’O ka ulia ka’a ia kahi i pō’ino ai kekahi mau kānaka. Ua make ihola kahi makuahine, ’o ka ipo ia a ka mea kalaiwa a me kā lāua pēpē, a me ka hoa hānau o ka mea kalaiwa. A ’o ka mea kalaiwa, ua lawe ’ia akula ’o ia i ka haukapila ma ke kūlana kūpiliki’i. ’O ko lākou ka’a e holo ana, ua moku a hapalua, a ua pau loa i ka pepe’e.

’O ka pilikia, ua hiki nō ke pale ’ia ua ulia ka’a māna’ona’o lā. Pehea lā e pale ’ia ai ka ulia ka’a? ’Ae, he ulia ka’a ia, akā, ’o ke kumu o ia ulia ka’a, ’o ia ke kalaiwa ’ana ma lalo o ka malu o ka wai ’ona.

A no laila, inā ’a’ole i inu ka mea kalaiwa i ka wai e pipi’i, ka wai pāuma ho’i, inā ua “maika’i Kaua’i, hemolele i ka mālie.” ’Eā, inā i koho pono ’ē ’ia ka mea kalaiwa, ka mea ho’i e inu ’ole i ka wai ’ona i ia pō, inā ’a’ole i ’ike ’ia kahi ulia ka’a māna’ona’o e like me ka mea i ’ike ’ia aku nei. E ha’i mai paha kekahi, “He i’a laka nō lā ho’i ka ’ina.” A he ’oia’i’o nō ia. Ua “hala ka Pu’ulena, aia i Hilo, ua ’imi akula iā Papalauahi.” Akā, e lilo paha ia i ha’awina no ka pono o kākou ma kēia hope aku.

He mea maopopo, ’a’ole paha e komo nā kānaka a pau i loko o ka pū’ali inu wai, ’oiai, ’o kekahi po’e, ua puni nō i ka inu wai ’ona. No laila, ma mua o ka hele ’ana i kahi e inu ai i ka wai lohi o Maleka, e koho ’ē ’ia ke kanaka inu ’ole nāna e kalaiwa. A inā ’o ’oe ka mea nona ka hale e mālama ’ia ai ka pā’ina, e kauoha aku i nā hoa kipa, inā ’a’ole i kipa pū me ke kanaka inu ’ole nāna e kalaiwa, ’a’ole nō lākou e inu ma ia pā’ina. ’O ka helu ’ekahi kēia o ka hana no ka mea, ke pau ke kanaka i ka ’ona, he hana nui ke koi ’ana aku, ’a’ole e kalaiwa. I kekahi manawa, ’o nā kānaka a pau ma ka pā’ina ke pau i ka ’ona. A no laila, he pono ke koho ’ē ’ia ’ana o ka mea kalaiwa.

’O kekahi hana paha, he pono i ka mea nona ka hale e kauoha aku i nā hoa kipa, e hā’awi ‘ia ke kī ka’a a me ka laikini kalaiwa a aia ka ho’iho’i ’ia ’ana aku a ’ike ’ia ka pau o ka ’ona o ka mea nāna e kalaiwa.

’O ka ho’omaopopo ’ē ’ana aku i nā hoa kipa, ’a’ole hiki ke hele a ’ona, a laila, e kalaiwa aku ma kāu pā’ina e mālama ana, ’o ia paha kahi mea e emi ai ke kalaiwa ’ana o ka hoa kipa ma lalo o ka malu o ka wai ’ona.

No ia ulia ka’a a kākou i ’ike ai i kēlā pule aku nei, i hewa iā wai? I hewa i ka mea kalaiwa? ’Ae, i hewa nō iā ia. Akā, i hewa nō ho’i i kona mau hoa a me kona ’ohana i ’ike aku iā ia i ka ha’alele ’ana i ka pā’ina. Ua hala nō ka Pu’ulena, akā, ma kēia hope aku, e hana kākou i ka mea e pau ai ke kalaiwa ’ana o ka po’e ’ona.

Ke hā’awi aku nei nā luna ho’oponopono o Kauakūkalahale i ke aloha i ka ’ohana o nā mea o ka ulia ka’a a me ka mea kalaiwa. A me kahi ’ōlelo i nā makamaka heluhelu, ’a’ole e kalaiwa me ka ’ona o ka no’ono’o o pilikia auane’i.

———

E ho‘ouna ‘ia mai na ā leka iā māua, ‘o ia ho‘i ‘o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
» kwong@hawaii.edu
» rsolis@hawaii.edu

a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2627 (Kekeha)

This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.

Click here to download our mobile app for your iOS and Android device.

Most Popular